اختلال شخصیت پارانوئید چیست؟

حسین بیات روان شناس بالينی، دوره دكترای تخصصی روان شناسی سلامت

در اختلال شخصیت پارانوئید فرد با ظن و شک رفتار و اعمال دیگران را تفسیر می‌کند، او رفتار اطرافیان را تهدیدآمیز، تحقیرآمیز و آسیب‌زننده برداشت می‌کند.

افراد مبتلا به این اختلال شخصیت نمی‌توانند اعتراف کنند و یا بپذیرند که چه احساسات منفی به دیگران دارند، ترس از سوء استفاده و خیانت در آنها بسیار قوی است و حتی اگر مورد اعتماد بودن اطرافیان ثابت شود که باز هم اعتمادی به آنها ندارند.

معمولاً از رفتار و گفتار بسیار عادی و معمولی اطرافیان برداشت شخصی و غلطی دارند که باعث می‌شود رنجیده و خشمگین شوند و تا مدت‌ها این احساس را درون خود نگه‌داشته و حتی پرورش دهند.

این اختلال چه زمانی پدیدار می شود؟

اولین نشانه‌های این اختلال در اوایل بزرگ‌سالی با نشانه‌های مانند بدگمانی و سوءظنی که قابل‌اثبات نیست همراه است، سوءتعبیرهای مداوم از رفتار و نیت اطرافیان، بدجنس و بدخواه دانستن دیگران و نوعی بی‌اعتمادی مداوم بروز پیدا می‌کند.

 

علائم نشانه‌های اختلال شخصیت پارانوئید

  • تصور می‌کنند اطرافیان قصد سوء‌ استفاده و یا فریب او را دارند.
  • نسبت به تعهد یا وفاداری دیگران مشکوک هستند.
  • از مسائل شخصی زندگی خود به دیگران چیزی نمی‌گویند، می‌ترسند دیگران علیه خودشان از این اطلاعات استفاده کنند.
  • به کسی اعتماد نمی‌کنند.
  • اطرافیانشان را نمی‌بخشند.
  • کینه‌توز هستند.
  • انتقاد ناپذیر و بسیار حساس هستند.
  • با خشم و عصبانت واکنش نشان می‌دهند.
  • هر چیزی را خیلی سریع تلافی می‌‎کنند.
  • تصور می‌کنند دیگران قصد حمله به شخصیت آنها را دارند.
  • بدون اینکه دلایل واقعی وجود داشته باشد به همسر خود شک کرده و به او خیانت‌کار می‌گویند.
  • نگاه‌های تصادفی دیگران را بد تعبیر می‌کنند.
  • روابط آنها با دیگران سرد است و فاصله خود را با دیگران حفظ می‌کنند.
  • احتمال دارد شخصیتی کنترل کننده و حسود داشته باشند.
  • همیشه حق با آنهاست و خود را مسئول هیچ مشکلی نمی‌دانند.
  • نمی‌توانند آرام باشند.
  • برخوردشان با دیگران خصمانه است.
  • دعوایی هستند.
    بهترین کلینیک اعصاب و روان در شیراز
  • اهل دعوا و درگیری بودن از نشانه‌های پارانوئید

شیوع اختلال شخصیت پارانوئید

شیوع این اختلال بین ۰٫۵ تا ۲٫۵ درصد از کل جمعیت را در برمی‌گیرد. پارانوئید بین مردان شایع‌تر است و برخی معتقند شیوع بیشتری در گروه های اقلیت‌، مهاجران و سالمندان دارد. احتمال بروز این بیماری بین افرادی که در فامیل خود سابقه اسکیزوفرنی دارند بیشتر است.

افرد مبتلا به پارانوئید معمولا خودشان برای درمان اقدام نمی‌کنند و از طرف همسر و مدیر (صاحب‌کار) برای درمان به تراپیست و یا کلینیک روانپزشکی مراجعه می‌کنند.

عوارض و مشکلات اختلال شخصیت پارانوئید

به دلیل نحوه تفکر و رفتار افراد مبتلا به اختلال شخصیت پارانوئید توانایی خود را در حفظ ارتباط اجتماعی تدریج کاهش میابد، نمی‌توانند در محیط شغلی، تحصیلی و اجتماعی به خوبی عمل کنند، درگیر دعواهای حقوقی با دیگران می‌شود و برای اینکه بتوانند افراد را “مجازات” کنند مرتب از آنها شکایت می‌کنند. از هم پاشیدن خانواده، از دست دادن شغل و حتی مسکن از دیگر خطراتی است که افراد مبتلا به این بیماری‌ ذهنی را تهدید می‌کند.

علت بروز اختلال شخصیت پارانوئید

علت اصلی این بیماری هنوز مشخص نشده با این حال محققین تصور می‌کنند ترکیب عوامل ژنتیکی و روانشناختی در بروز چنین عارضه‌ای دخیل است. با توجه به اینکه پارانوئید بین آنهایی که در فامیل خود فردی مبتلا به اسکیزوفرنی داشته‌اند شیوع بیشتری دارد محققین تصور می‌کنند بین این دو اختلال شخصیتی رابطه ژنتیکی وجود دارد.

تجارب دردناک جسمی و عاطفی در دوران کودکی می‌تواند در ابتلا به پارانوئید نقش داشته باشد. عصبانیت بی‌دلیل یا حمایت بی‌حد و اندازه والدین می‌تواند منجر به احساس نا امنی عمیقی در کودک شود که در بزرگسالی به اختلال شخصیت پارانوئید تبدیل شود.

درمان اختلال شخیت پارانوئید

از‌آنجایی‌که عواقب این بیماری می‌تواند فاجعه‌بار باشد درمان همه جانبه برای بهبود لازم است. برنامه‌های مانند خودیاری و کمک خانواده می‌تواند تاثیر مهمی داشته باشد.

  • دارو درمانی اختلال شخصیت پارانوئید
    ازآنجایی‌که دارو احساس سوءظن و بدگمانی را در بیمار افزایش می‌دهد و احتمال ترک درمان وجود دارد، دارو درمانی چندان توصیه نمی‌شود. ولی اگر با شرایط خاصی که عوارضی مانند اضطراب شدید و یا توهم زندگی عادی فرد با مشکل مواجه کند برخی داروها برای فرد تجویز می‌شود.
  • روان درمانی اختلال شخصیت پارانوئید
    یکی از موفق‌ترین و بهترین روش های درمانی برای اختلال پارانوئید روان‌ درمانی است. به دلیل مشکلاتی که در برقراری ارتباط با دیگران دارند باید درمان این افراد جدی گرفته شود.

درمان و معالجه می‌تواند در کنترل و بهبود شک و سوءظن موثر واقع شود، البته درمان چنین افراد بسیار دشوار است زیرا حتی به پزشک و درمان‌گر خود نیز شک می‌کنند. این اختلال اگر بدون درمان باقی بماند و یا نیمه رها شود مزمن می‌شود.

ایجاد اندکی اعتماد بین درمانگر و حفظ همین میزان اعتماد نیز کار پیچیده‌ای است و نیاز به تحمل و دقت بسیار زیادی دارد. در بسیاری از موارد درصدی از بیماری در فرد باقی می‌ماند و این افراد نیاز به درمانی همه جانبه تا پایان زندگی دارند.

آینده افراد مبتلا به اختلال شخصیت پارانوئید

سرنوشت و آینده این افراد بستگی به‌ شدت و وخامت بیماری دارد. اگر بیماری حالت مزمن پیداکرده باشد تا پایان عمر با آنها خواهد بود البته بعضی توانایی کنترل بیماری خود را دارند و می‌توانند تشکیل خانواده بدهند و شغل مناسبی به‌دست بیاورند. اما تعداد زیادی از این بیماران ناتوان باقی می‌مانند.

پیشگیری از اختلال شخصیت پارانوئید

تا به‌ حال راه و شیوه‌ای برای پیشگیری از این اختلال پیدا نشده، اما درمان برای افرادی که مستعد این اختلال هستند می‌تواند سودمند باشد.

سخن پایانی

در این مقاله با اختلال پارانوئید آشنا شدیم. افرادی که به این اختلال مبتلا هستند، تقریبا به همه شک دارند و به دیده سوءظن نگاه می‌کنند. و حتی اگر با دلیل ثابت شود که اطرفیان مورد اعتماد هستند باز هم مشکوک هستند زندگی با چنین فردی بسیار سخت خواهد بود. درمان چنین اختلالی نیازمند صبر و حوصله چه از طرف درمانگر و چه خانواده‌ی اوست.

بدغذایی کودکان
اختلال احتکار چیست؟
اختلال افسردگی فصلی
سرماخوردگی روانی
فوبیای کرونا
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *